• Slachting in Libië; de rol van Twitter en het falen van de media

    , ,


    Na Tunesië, Egypte, Bahrein en Jemen was ook Libië in de ban van protest. Afgelopen weekend ging het daar goed mis. Vrijdag werd bekend dat ook dit land naar de extreme middelen van censuur greep door zowel het internet alsmede signalen van Al Jazeera uit buurlanden te blokkeren. Gekoppeld aan de staat van dienst van Ghadaffi en het feit dat er in Libië sowieso al nauwelijks journalisten aanwezig waren (en zeker niet werden toegelaten), voorspelde niet veel goeds.


    Twitter bleek een van de weinige middelen om toch e.a. te kunnen volgen. Daarbij ontstaat dan het alom bekende probleem wat betreft de legitimiteit van de 'bronnen'. Een weekend vol verontrustende berichten, geruchten, vage feiten, shockerende video's en kreten om hulp was ons deel...


    Als officiële bronnen ontbreken...


    Het feit dat er geen journalisten ter plekke waren zorgde voor een onwerkelijk gevoel. Terwijl we met z'n allen wekenlang over Egypte spraken en dagelijks uitzicht hadden op het Tahrirplein, was van de onrusten in Libië maar weinig bekend. Via de traditionele media wisten we vaag dat er overal in het land protesten waren. We wisten ook dat het regime niet schroomde om geweld te gebruikten, o.a. in Benghazi waar volgens onbevestigde bronnen zelfs granaten op de demonstranten werden afgevuurd door huurlingen uit Afrikaanse landen. Maar hoe erg het al of niet was, de media konden niets bevestigen dus bleef men terughoudend met het verspreiden van informatie. Natuurlijk, ook journalisten volgen kanalen als Twitter en Facebook, maar het vinden van de juiste berichten en vooral 'fact checking' tussen die enorme hoeveelheid ruis is lastig. Alhoewel?


    Wie een beetje handig is en de juiste gereedschappen gebruikt kan een heel eind komen. Gedurende het weekend gebruikte ik o.a. Hootsuite en Cadmus om te filteren op diverse hashtags zoals #feb17. Cadmus is een handige tool, het gebruikt een speciaal algoritme om berichten te filteren en te sorteren op basis van 'user influence' (klout) en berichten die het meest zijn ge-retweet. Daarmee ontdek je al snel specifieke twitteraars die veel zinnige berichten posten. Deze 'bronnen' plaatste ik vervolgens in een aparte 'Twitter List' om zo een kanaal te bouwen waarbij veel ruis wordt weggefilterd.


    Andy Carvin


    Een van de bronnen die mijn Libische twitterlijstje bevolkten was Andy Carvin @acarvin. Andy is een NPR journalist die vanuit zijn huis al geruime tijd ongelooflijk actief is op Twitter met betrekking tot de Noord-Afrikaanse revoluties. Zie hier een interview met hem. Na een zaterdag vol tweets met berichten over de gruwelijke praktijken in Benghazi -waarbij Andy op allerlei manieren probeert contacten te leggen en berichten te checken over de inzet van huurlingen en de aantallen doden en gewonden- zat hij ook zondag weer klaar achter zijn computer om -met een snelheid van soms enkele tweets per minuut- verslag te doen. Zijn fanatisme bleek niet zinloos. Terwijl de gevestigde media die zondag nauwelijks berichten hadden over hetgeen er in Libië gebeurde ontvouwde zich via Twitter een tragedie.


    Na de vele tweets dat o.a. Benghazi volledig in handen was van de opstandelingen bleek het oproer zich uit te breiden naar de hoofdstad Tripoli. De ongefilterde twitterstroom toonde een wildgroei aan berichten over gevechten met pro-Ghadaffi aanhangers, huurlingen en veiligheidstroepen. De 'zuivere' bronnen in mijn twitterlijstje, onder leiding van Andy Carvin, probeerden feiten te checken, vroegen om foto's en video's om de identiteit van huurlingen te bevestigen of te kunnen bewijzen dat de opstandelingen daadwerkelijk een helikopter hadden neergeschoten (volgens geruchten vol met huurlingen uit het buitenland). Langzamerhand ontstond een grimmig beeld van de actuele situatie. Het regime had de opstand niet meer in de hand en gebruikte blijkbaar onevenredig veel geweld om Tripoli te behouden.


    Gruwelijke geweld


    De hele zondagavond stond mijn nieuwsconsumptie in het teken van Libië. Uit de onofficiële maar inmiddels toch aannemelijke twitterbronnen leek het erop dat de aantallen doden en gewonden enkele honderdtallen moest omvatten. Naarmate de avond vorderde werden de berichten steeds wilder. Ghadaffi zou zijn gevlucht naar Zuid-Amerika, ooggetuigen hadden z'n privé-jet zien opstijgen. Ook waren er berichten dat de zoon van Ghadaffi zijn broer had neergeschoten, gevolgd door berichten dat men in Tripoli de overwinning aan het vieren zou zijn. Al deze berichten werden vrij snel door de 'bronnen' in mijn twitterlijstje gecheckt en ontkracht. Stuitend was echter wel dat er nog altijd nauwelijks werd gereageerd door de gevestigde media. Pas aan het einde van de avond ging The Guardian live met een liveblog.


    De ontknoping van de geruchten kwam om 23:00 uur toen Seif Ghadaffi -de zogenaamd neergeschoten zoon van Ghadaffi- live op TV verscheen voor een 40 minuten durende toespraak vol dreigementen waarbij hij zijn volk voorhield dat Libië zou verzanden in een burgeroorlog, verhongeren en door buitenlandse machten bezet zou worden als het niet stopte met de protesten die in zijn beleving werden aangevoerd door ontsnapte criminelen en jongeren die onder invloed van drugs zouden zijn. Dreigementen die ervoor zorgden dat het volk alleen nog maar opstandiger werd en diezelfde nacht nog massaal de straat op ging om vervolgens afgeslacht te worden...

    Pas op maandagochtend begon de de internationale berichtgeving in de media op gang te komen, een duidelijk bewijs dat ze nog altijd niet in staat zijn om nieuwe media slim in te zetten, zeker niet wanneer dit het enige middel blijkt. Dit hele weekend was Twitter de beste 'bron' voor informatie en dat is het nu nog steeds. Andy Carvin verdient een prijs voor uitstekende journalistiek. Blijf het volgen: Ik hou zelf sinds gisteravond een collectie bij via KeepStream.